چه مدت طول می کشد تا داروی بیش فعالی اثر کند؟

مدت‌زمان اثربخشی داروی اختلال نقص توجه و بیش فعالی بستگی به نوع دارویی دارد که برای شما تجویز شده است. به‌طور معمول، داروهای بیش فعالی به دو دسته تقسیم می‌شوند: محرک‌ها و غیرمحرک‌ها.

محرک‌ها نسبتاً سریع و اغلب در کمتر از یک ساعت تأثیر می‌گذارند. اما ممکن است اثربخشی کامل داروهای غیرمحرک روزها یا هفته‌ها طول بکشد .

داروهای محرک

داروهای محرک خط مقدم درمان بیش فعالی هستند؛ زیرا در درمان علائم، مؤثرترین هستند. آن‌ها بر روی سیستم عصبی مرکزی عمل می‌کنند و تعداد انتقال‌دهنده‌های عصبی را در مغز افزایش می‌دهند. افزایش انتقال‌دهنده‌های عصبی دوپامین و نوراپی نفرین باعث بهبود تمرکز و توجه و کاهش بیش فعالی و رفتار تکانشی می‌شود.

حتما مطالعه کنید : آشنایی کامل با داروی جدید بیش فعالی

داروهای محرک انواعی از آمفتامین یا متیل فنیدات هستند. این محرک‌ها معمولاً برای بیش فعالی تجویز می‌شوند و معمولاً در 30 دقیقه تا دو ساعت شروع به تأثیر می‌کنند.

• Adderall و Adderall XR (آمفتامین و دکستروآمفتامین): آدرال تقریباً در عرض 30 دقیقه تا یک ساعت شروع به تأثیر می‌کند. اثرات آدرال معمولاً پس از چهار ساعت از بین می‌روند. آدرال ایکس آر تقریباً 12 ساعت ماندگاری دارد.
• Concerta (متیل فنیدات): کنسرتا داروی متیل فنیدات با ماندگاری طولانی است که از سیستم تحویل منحصربه‌فردی به نام OROS (سیستم تحویل دهانی با کنترل اسمزی) استفاده می‌کند. اثرات آن معمولاً در عرض یک ساعت پس از خوردن قرص احساس می‌شوند و بین 10 تا 12 ساعت باقی می‌مانند.
• Daytrana (متیل فنیدات): یک پچ متیل فنیدات است که برای کودکان استفاده می‌شود. این دارو ازطریق پوست وارد شده و مستقیماً در جریان خون جذب می‌شود. تقریباً دو ساعت طول می‌کشد تا این پچ شروع به تأثیر کند و بین یک تا سه ساعت پس از برداشتن آن نیز اثرش باقی می‌ماند. می‌توان آن را تا نه ساعت بر روی پوست استفاده کرد.
• دگزدرین (دکستروآمفتامین): دگزدرین در عرض 30 دقیقه تا یک ساعت تأثیر می‌گذارد. به‌صورت قرص‌های سریع‌الاثر موجود است که برای حدود چهار تا شش ساعت مؤثر هستند. کپسول‌های دگزدرین با رهش طولانی‌تر، اسپانسول نامیده می‌شوند و تقریباً هشت تا 10 ساعت مؤثر هستند.
• فوکالین و فوکالین XR (دکس متیل فنیدات): فوکالین و فوکالین XR می‌توانند در عرض 30 دقیقه پس از مصرف دارو اثر بگذارند. فوکالین تقریباً چهار ساعت ماندگاری دارد و Focalin XR می‌تواند تا 12 ساعت فعال بماند.
• Jornay PM (متیل فنیدات هیدروکلراید): یک کپسول متیل فنیدات با رهش طولانی است. Jornay PM از این جهت منحصربه‌فرد است که معمولاً عصرها حدوداً بین ساعت 6 تا 9 بعد از ظهر استفاده می‌شود. اثرات آن تا حدود 12 ساعت شروع نمی‌شود و سپس بیشتر روز بعد ادامه می‌یابد.
• مایدایس (Mydayis): یک فرمول مخلوط نمک آمفتامین با اثرگذاری طولانی‌تر است که در حدود دو ساعت یا بیشتر شروع به تأثیر می‌کند و اثرات آن تا 16 ساعت باقی می‌مانند.
• ریتالین و ریتالین LA (متیل فنیدات): ریتالین 20 تا 30 دقیقه بعد از خوردن شروع به تأثیر می‌کند. ریتالین سریع‌الاثر سه تا پنج ساعت و ریتالینال اِل اِی (Ritalin LA) تقریباً هشت ساعت مؤثر است.
• Quillivant XR (متیل فنیدات): یک فرمول مایع متیل فنیدات است که برای کودکانی که در خوردن قرص‌ها مشکل دارند طراحی شده است. در عرض 45 دقیقه تأثیر می‌گذارد و تا 12 ساعت ماندگاری دارد.
• Vyvanse (لیسدگزامفتامین): یک پیش دارو است، به این معنی که باید به‌صورت خوراکی مصرف شود و توسط آنزیم‌های بدن متابولیزه شود تا مؤثر باشد. به همین دلیل، تقریباً یک تا دو ساعت طول می‌کشد تا اثر کند و تقریباً 14 ساعت ماندگار است. اغلب به‌عنوان دارویی "نرم" توصیف می‌شود؛ زیرا هنگامی که دارو شروع به تأثیر می‌کند هیچ تغییر ناگهانی‌ای در فرد ایجاد نمی‌شود و هنگامی که شروع به از بین رفتن می‌کند نیز بازگشت دارویی کمتری دارد.
• Provigil (مدافینیل) و Nuvigil (نوویگیل): معمولاً برای درمان خواب‌آلودگی بیش‌ازحد در طول روز ناشی از مشکلاتی مانند آپنه خواب تجویز می‌شوند. این داروها، به‌صورت بدون مجوز برای درمان بیش فعالی استفاده می‌شوند. معمولاً یک بار در روز برای درمان نارکولپسی یا آپنه انسدادی خواب (OSA) و یک ساعت قبل از شیفت برای درمان اختلال خواب شیفت کاری (SWSD) مصرف می‌شوند.
• Dyanavel XR (آمفتامین): برای کودکان شش سال و بالاتر به‌صورت یک سوسپانسیون خوراکی طولانی‌مدت یا یک عدد قرص در روز با رهش طولانی در دسترس است. دوز اولیه آن بین 2.5 تا 5 میلی‌گرم است که معمولاً یک بار در روز در صبح مصرف می‌شود و باید همراه با غذا مصرف شود. این دوز ممکن است به‌تدریج تا حداکثر 20 میلی‌گرم در روز افزایش یابد. دارو در عرض یک ساعت شروع به تأثیر می‌کند و تا 13 ساعت اثرگذار است.

حتما مطالعه کنید : با علائم بیش فعالی در بزرگسالان بیشتر آشنا شوید

داروهای غیرمحرک

داروهای غیرمحرک گزینه‌های درمانی دوم برای بیش فعالی هستند. این به آن دلیل است که اگرچه آن‌ها در درمان بیش فعالی مؤثر هستند، اثربخشی آن‌ها به اندازه داروهای محرک نیست. داروهای غیرمحرک گزینه مفیدی برای افرادی هستند که به‌دلیل عوارض جانبی یا وجود بیماری‌ای زمینه‌ای قادر به تحمل داروهای محرک نیستند.

داروهای غیرمحرک‌ رایجی که برای بیش فعالی تجویز می‌شوند و زمان اثر گذاری آن‌ها عبارت‌اند از:

• Kapvay (کلونیدین): در ابتدا برای کمک به فشار خون بالا تجویز می‌شد، شروع اثرگذاری کاپوای می‌تواند دو هفته یا بیشتر طول بکشد.
• نورپرامین (دزیپرامین): نورپرامین، دارویی ضدافسردگی است که برای بیش فعالی استفاده می‌شود و دارای سه چرخه اثرگذاری است. ممکن است چندین روز یا حتی هفته‌ها طول بکشد تا مزایای درمانی داروهای ضد افسردگی سه چرخه‌ای مشاهده شود، اما زمانی که به این سطح برسد، فواید آن در طول روز باقی می‌مانند.
• Intuniv: اینتونیو نوعی داروی ضد فشار خون گوانفاسین با رهش زمانی است. این دارو به گونه‌ای ساخته شده است که رهش پایدار برای ساعات بیداری داشته باشد. تقریباً دو هفته طول می‌کشد تا اینتونیو مؤثر واقع شود.
• Strattera (اتوموکستین): این دارو مهارکننده بازجذب نوراپی نفرین (NRI) و از نظر شیمیایی شبیه به داروی ضد افسردگی است. ممکن است بین چهار تا شش هفته طول بکشد تا حداکثر اثر درمانی آن احساس شود. هنگامی که سطوح درمانی حاصل شوند، Strattera برای 24 ساعت مؤثر است.
• Qelbree (کپسول های ویلوکسازین رهش طولانی): کلبری مهارکننده انتخابی بازجذب نوراپی نفرین (SNRI) است که دارو را به‌آرامی طی چند ساعت آزاد می‌کند و می‌توان آن را یک بار در روز مصرف کرد. کاهش قابل توجهی در علائم بیش فعالی ممکن است در یک تا شش هفته مشاهده شود.
• کلبری (viloxazine) که توسط FDA در سال 2021 تأیید شد، دارویی غیرمحرک با رهش طولانی برای کودکان و نوجوانان (سنین شش تا 17 سال) مبتلا به بیش فعالی است. می‌توان آن را یک بار در روز مصرف کرد. مانند سایر داروهای غیرمحرک، شروع اثر آن نزدیک به یک هفته یا بیشتر طول می‌کشد.
• Wellbutrin (بوپروپیون):دارویی ضد افسردگی است که می‌تواند به‌عنوان گزینه درمانی غیرفعال برای بیش فعالی تجویز شود. ممکن است تقریباً سه تا هفت روز طول بکشد تا تأثیر بگذارد و چهار تا شش هفته طول بکشد تا به اثربخشی کامل برسد. نسخه XL یک بار در روز استفاده می‌شود و 24 ساعت ماندگاری دارد.

حتما مطالعه کنید : با انواع بیش فعالی بیشتر آشنا شوید

آیا داروهای بیش فعالی من اثر می‌کنند؟

بیماران اغلب از خود می‌پرسند که چه مدت طول می‌کشد تا داروهای بیش فعالی آن‌ها اثر کنند - یا اینکه آیا اصلاً تأثیر دارند؟ برخی از این عدم قطعیت به این دلیل است که آن‌ها می‌توانند همه حالت‌های پیشرفت‌ فوری قابل‌توجه، پیشرفت‌ ظریف یا با تأخیر یا عدم پیشرفت را تجربه کنند.

• پیشرفت‌ فوری: برخی از بیماران در اولین روز مصرف دارو متوجه بهبود علائم بیش فعالی خود می‌شوند. آن‌ها نمی‌دانند که آیا داروهایشان واقعاً توانسته به این سرعت عمل کند یا تفاوتی که احساس کرده‌اند در اثر تلقین بوده است.
• پیشرفت‌ ظریف: این گروه مطمئن نیستند که آیا داروهایشان مؤثر هستند یا خیر. فکر می‌کنند ممکن است اینطور باشد، اما تغییرات ظریف است.
• پیشرفت با تأخیر: برخی از بیماران دارو مصرف می‌کنند اما تفاوتی در علائم بیش فعالی خود مشاهده نمی‌کنند. آن‌ها مطمئن نیستند که آیا این به دلیل تأخیر زمانی بین مصرف داروی بیش فعالی و شروع اثرگذاری آن است یا اینکه داروهایشان برای آن‌ها مؤثر نیستند.

علاوه‌براین، برخی ممکن است قبل از اینکه متوجه بهبود علائم خود بشوند، متوجه عوارض جانبی شوند.

عوارض جانبی داروهای محرک ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• کاهش اشتها
• سردرد
• افزایش ضربان قلب یا فشار خون
• تحریک‌پذیری با از بین رفتن دارو
• نوسانات خلقی
• حالت تهوع یا استفراغ
• مشکلات خواب

عوارض جانبی داروهای غیرمحرک ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• یبوست
• کاهش اشتها
• گیجی
• خواب‌آلودگی و خستگی
• خشکی دهان یا گلو
• بی‌خوابی
• مشکلات پوستی
• حالت تهوع، ناراحتی معده و استفراغ

به‌طور کلی، اگر داروی بیش فعالی شما مؤثر باشد، کمتر احساس اضطراب می‌کنید و نوسانات خلقی کمتری را تجربه خواهید کرد. علاوه‌براین، بهتر می‌توانید:

• کارهایی را که به نظرتان خسته‌کننده است انجام دهید
• رفتارهای تکانشی را کنترل کنید
• در حین مکالمات گوش بدهید
• آرام بنشینید
• بر روی کاری خاص متمرکز بمانید

در حالی که اکثر داروهای بیش فعالی این علائم را قابل کنترل‌تر می‌کنند، اما همه آن‌ها را ناپدید نمی‌کنند.

یافتن داروهای مناسب

اگر برخی داروهای بیش فعالی را مصرف کرده‌اید و بهبودی در علائم خود تجربه نکرده‌اید، به پزشک مراجعه کنید و تجربه خود را به او بگویید.

پزشک معمولاً درمان شما را با دوز کم شروع می‌کند و به‌تدریج آن را افزایش می‌دهد تا دوز درمانی مناسب را برای شما پیدا کند. اینجاست که علائم شما بدون عوارض جانبی منفی بهبود می‌یابند.

اگر دوزهای بالاتر دارو مفید نباشند، پزشک داروی شما را از داروی آمفتامین به داروی متیل فنیدات یا بالعکس تغییر می‌دهد. به‌عنوان گزینه دیگر، ممکن است داروی غیرمحرک را به‌تنهایی یا همراه با داروهای محرک دیگری پیشنهاد دهد.

اگرچه برخی از افراد در روز اول مصرف دارو نتایج مثبتی را تجربه می‌کنند، برای بسیاری از افراد، چندین دوره طول می‌کشد تا دارو و دوز مناسب خود را پیدا کنند.

اگرچه دریافت نکردن نتایج فوری می‌تواند ناامیدکننده باشد، به این معنا نیست که داروهای بیش فعالی برای شما کارایی ندارند. این فقط به این معنا است که شما هنوز دارو و دوز مناسب خود را پیدا نکرده‌اید.

اگر کودکتان به دارو پاسخ نمی‌دهد، متخصص درمانی شما ممکن است او را به منظور بررسی مشکلات همزمان دیگر ازجمله افسردگی، اختلال دوقطبی، ناتوانی‌های یادگیری یا مشکلات رفتاری معاینه کند.

تأثیر داروهای بیش فعالی در هفته اول مصرف

در طول هفته اول، ممکن است متوجه بهبود تمرکز، کاهش تکانشگری و شروع بهتر وظایف شوید. بااین‌حال، عوارض جانبی داروهای ADHD مانند کاهش اشتها، سردرد یا مشکلات خواب نیز رایج هستند. برای برخی افراد، تغییرات عاطفی مانند احساس گوشه‌گیری بیشتر یا تحریک‌پذیری غیرعادی ممکن است رخ دهند. این اثرات معمولاً با تنظیم بدن شما نسبت به دوز دارو برطرف می‌شوند، اما ارزش پیگیری را دارند. بنابراین زمان مصرف دارو، هرگونه اثرات برگشتی با از بین رفتن اثر دارو و تیک‌های حرکتی یا نوسانات خلقی را یادداشت کنید. سپس یادداشت‌های خود را با پزشک در میان بگذارید تا برنامه درمانی شما را متناسب با آن تنظیم کند. والدین می‌توانند از این روش ردیابی برای نظارت بر تغییر تمرکز کودک در کلاس درس یا تعاملات اجتماعی او استفاده کنند.

روش‌های افزایش تأثیر داروهای بیش‌فعالی

داروها باید به‌عنوان بخشی از برنامه درمانی گسترده‌تر برای درمان بیش‌فعالی در نظر گرفته شوند.

هنگام تجویز دارو برای بیش‌فعالی، بسیاری از پزشکان رفتاردرمانی را نیز توصیه می‌کنند.

متخصص سلامت روان می‌تواند الگوهای رفتاری را شناسایی کرده و به بیمار کمک کند تا در جهت اهداف شخصی پیش برود.

ایجاد تغییراتی در سبک زندگی نیز می‌تواند به بیمار کمک کند تا از درمان خود بیشتر احساس رضایت کند. این تغییرات عبارت‌اند از:

اصلاح الگوی خواب

خواب کامل شبانه می‌تواند مغز و بدن را شاداب کرده و به بیمار کمک کند در طول روز احساس آرامش و هوشیاری داشته باشد.

انجام فعالیت ورزشی 

ورزش می‌تواند عملکرد مغز را تحریک کرده و انرژی کاهش‌یافته را آزاد کند. داروهای شیمیایی برای افزایش گیرنده‌ها در مغز طراحی شده‌اند و ورزش ممکن است اثر مشابهی داشته باشد.

انجام تمرینات مدیتیشن

مدیتیشن ذهن‌آگاهی می‌تواند به آرامش ذهن کمک کند. این درمان مکملی مفید برای درمان بیش‌فعالی محسوب می‌شود.

اصلاح رژیم غذایی

برخی غذاها و مکمل‌ها می‌توانند بر نحوه جذب داروهای محرک تأثیر بگذارند. به‌عنوان مثال، وعده‌های غذایی پرچرب ممکن است آزادسازی داروهای طولانی‌مدت را کند کنند، در حالی که کافئین می‌تواند عوارض جانبی مانند عصبی بودن یا مشکلات خواب را تشدید کند. مکمل‌هایی مانند منیزیم یا امگا-3 اغلب برای حمایت بیشتر توصیه می‌شوند، اما حتماً باید با راهنمایی پزشک مصرف شوند. همچنین به یاد داشته باشید که آب‌رسانی بدن خود را مدیریت کنید؛ زیرا این امر به عملکرد شناختی، خلق و خو و سطوح انرژی کمک می‌کند.

کاهش مصرف الکل و داروهای گیاهی

الکل می‌تواند با اثرات داروی ADHD، به‌ویژه داروهای محرک، تداخل داشته باشد و ممکن است خطر مشکلات قلبی یا افت‌های عاطفی را افزایش دهد. به‌طور مشابه، برخی داروهای گیاهی می‌توانند با داروهای محرک تداخل داشته و اثربخشی یا ایمنی آن‌ها را تغییر دهند.

در صورت استفاده از دارو چه زمانی باید با پزشک خود تماس بگیرید؟

برخی عوارض جانبی، مانند کاهش اشتهای خفیف یا اختلال اولیه در خواب، طبیعی تلقی می‌شوند و ممکن است به مرور زمان برطرف شوند. بااین‌حال، عوارض جانبی آزاردهنده‌ای که در عملکرد روزانه اختلال ایجاد می‌کنند، باید به سرعت گزارش شوند. همچنین بحث درمورد نوسانات عاطفی، به‌ویژه در طول دوره تنظیم، مفید است؛ زیرا ممکن است نشان‌دهنده نیاز به تغییر دوز یا نوع دیگری از دارو باشد.

عوارض جانبی جدی مانند فشار خون بالا، درد قفسه سینه یا نوسانات خلقی شدید معمول نیستند و باید فوراً با پزشک تماس بگیرید. بیماران ADHD با مشکلات قلبی زمینه‌ای در معرض خطر بیشتری قرار دارند و در طول مرحله تیتراسیون (تنظیم دوز دارو) به نظارت بیشتری نیاز دارند. 

سخن پایانی

برای دانستن اینکه آیا داروهای شما اثر می‌کنند، باید هدفمند باشید. علائم بیش‌فعالی را که دوست دارید در آن‌ها بهبود پیدا کنید یادداشت کنید. سپس، هنگامی که شروع به مصرف دارو می‌کنید، هرگونه تغییر در این علائم یا مشاهدات شخصی خود درمورد آن‌ها را ثبت کنید. از همسر یا اعضای خانواده خود نیز بازخورد بخواهید؛ زیرا ممکن است متوجه تغییراتی شوند که شما از آن بی‌خبرید.

اگر پدر و مادر هستید، تغییراتی را که در فرزندتان مشاهده می‌کنید و همچنین بازخورد فرزندتان و معلم فرزندتان را یادداشت کنید. این اطلاعات علاوه بر اینکه برای شما مفید هستند، برای پزشک او نیز مفید خواهند بود. 

جهت دریافت مشاوره رایگان برای درمان اختلالات مختلف و رزرو وقت می توانید با شماره های 09362020364، 02166013282 و یا شماره واتساپ 09364904632 تماس حاصل فرمایید‌. کلینیک رسش همیشه درکنار شما و پاسخگوی شماست.

منابع

my.clevelandclinic.org

medicalnewstoday.com

audhdpsychiatry.co.uk

verywellmind.com