خدمات کلینیک رسش بازی درمانی
بازی درمانی چیست؟
بازی درمانی (Play Therapy) نوعی از درمان است که عمدتاً برای کودکان استفاده میشود. به این دلیل که کودکان ممکن است نتوانند احساسات خود را پردازش کنند یا مشکلاتشان را برای والدین یا بزرگسالان دیگر بیان کنند.
بازی درمانی کودکان اوتیسم گرچه به ظاهر شبیه بازی معمولی است اما میتواند بسیار اثربخش باشد.
درمانگر آموزشدیده میتواند از زمان بازی برای مشاهده و فهم جنبههایی از مشکلات کودک استفاده کند. سپس میتواند به کودک در کشف احساسات و مقابله با آسیبهای حل نشدهاش کمک کند. کودکان میتوانند ازطریق بازی راه حلهای جدید کنار آمدن با مشکلات و جایگزین کردن رفتارهای نامناسب را بیاموزند.
بازی درمانی توسط متخصصان مختلف بهداشت روان مانند روانشناسان و روانپزشکان، رفتاردرمانگرها، کاردرمانگرها، فیزیوتراپها و مددکاران اجتماعی انجام میشود.
حتما بخوانید: بهترین بازی و فعالیت برای کودکان اوتیسم
فواید بازی درمانی
بر اساس مؤسسه بینالمللی بازی درمانی، تا 71 درصد از كودكانی كه به بازی درمانی روی میآورند ، تغییرات مثبتی را تجربه میکنند.
برخی از کودکان ممکن است با کمی تردید کار خود را شروع کنند، اما به مرور اعتماد به درمان بیشتر میشود. با افزایش حس راحتی و قویتر شدن ارتباط، کودک در بازی خود خلاقتر یا کلامیتر میشود.
بعضی از مزایای بازی درمانی عبارتاند از:
- قبول مسئولیت بیشتر درمورد برخی رفتارها
- توسعه استراتژیهای مقابلهای و مهارتهای خلاقانه حل مسئله
- احترام به خود
- همدلی و احترام به دیگران
- کاهش اضطراب
- یادگیری تجربه و بیان کامل احساسات
- مهارتهای اجتماعی قویتر
- روابط خانوادگی قویتر
- تشویق استفاده از زبان
- بهبود مهارتهای حرکتی درشت و ظریف
اگر کودک شما دارای بیماری روحی یا جسمی است، بازی درمانی جایگزین داروها یا سایر روشهای درمانی لازم نمیشود. از بازی درمانی میتوان به تنهایی یا در کنار سایر روشهای درمانی استفاده کرد.
چه زمانی از بازی درمانی استفاده میشود؟
اگرچه افراد در هر سنی میتوانند از بازی درمانی بهرهمند شوند، این روش معمولاً در کودکان بین 3 تا 12 سال استفاده میشود. بازی درمانی در شرایط مختلفی کمککننده است ازجمله:
- مواجه با فرایندهای پزشکی، بیماری مزمن یا مراقبت تسکینی
- تأخیر در رشد یا اختلالات یادگیری
- مشکلات رفتاری در مدرسه
- رفتار پرخاشگرانه یا عصبانی
- مشکلات خانوادگی، مانند طلاق، جدایی یا مرگ یکی از اعضای نزدیک خانواده
- حوادث طبیعی یا حوادث تروما
- خشونت خانگی، سوء استفاده، یا بیتوجهی
- اضطراب، افسردگی، غم و اندوه
- اختلالات خوردن و توالت رفتن
- اختلال بیشفعالی و نقص توجه (ADHD)
- اختلال طیف اوتیسم (ASD)
بازی درمانی چگونه عمل میکند؟
بین کودکان و بزرگسالان کمی فاصله ارتباطی وجود دارد. واضح است که کودکان بسته به سن و مرحله رشد، مهارتهای زبانی بزرگسالان را ندارند. آنها ممکن است چیزی را احساس کنند، اما در بسیاری از موارد یا نمیتوانند آن را به بزرگسال بیان کنند یا فرد بالغ قابل اعتمادی برای بیان آن ندارند.
از طرف دیگر، بزرگسالان میتوانند نشانههای کلامی و غیرکلامی کودک را به اشتباه تفسیر کنند یا بهطور کل نبینند.
کودکان ازطریق بازی جهان و جایگاه خود را در آن درک میکنند. بازی، فضایی است که آنها آزادند تا احساسات درونی و عمیقترین احساسات خود را به نمایش بگذارند. اگر بدانید دنبال چه چیزی هستید، اسباببازیها میتوانند مانند نماد عمل کرده و معنای بیشتری پیدا کنند.
ازآنجاییکه کودک در دنیای بزرگسالان نمیتواند به اندازه کافی خود را ابراز کند، درمانگر خود را هم سطح او میکند و در دنیای کودک به او میپیوندد.
کودک هنگام بازیگارد کمتری داشته و تمایل بیشتری برای به اشتراک گذاشتن احساسات خود دارد.
بازی درمانی بسته به درمانگر و نیازهای خاص کودک متفاوت خواهد بود. برای شروع، ممکن است درمانگر بخواهد فقط بازی کودک را مشاهده کند. آنها همچنین ممکن است بخواهند مصاحبههای جداگانهای با کودک، والدین یا معلمان او انجام دهند.
پس از ارزیابی دقیق، درمانگر برخی اهداف درمانی را تعیین میکند، درمورد محدودیتهایی که ممکن است لازم باشند تصمیم میگیرد و برنامهای برای نحوه ادامه کار تدوین میکند.
بازی درمانگرها بر روی نحوه کنار آمدن کودک با دوری از والدین تمرکز میکنند اینکه کودک چگونه به تنهایی بازی میکند و هنگام بازگشت والدین چگونه واکنش نشان میدهد.
چگونگی تعامل کودک با انواع مختلف اسباببازیها و تغییر رفتار او از جلسهای به جلسه دیگر میتواند موارد زیادی را نشان دهد. او ممكن است از بازی بهعنوان مكانیسم تسكیندهنده برای كنترل ترس و اضطراب، یا برای بهبودی و حل مشكل استفاده كند.
بازی درمانگرها از این مشاهدات بهعنوان راهنمایی برای مراحل بعد استفاده میکنند. هر کودک متفاوت است. بنابراین درمان متناسب با نیازهای فردی او خواهد بود. با پیشرفت درمان، میتوان رفتارها و اهداف را دوباره ارزیابی کرد.
در برخی مواقع، درمانگر ممکن است والدین، خواهر و برادرها یا سایر اعضای خانواده را به بازی درمانی دعوت کنند. این کار ه عنوان فیلیال تراپی (بازی درمانی مبتنی بر فرزند) شناخته میشود. این روش میتواند به آموزش حل تعارض، پیشرفت درمان و بهبود پویایی خانواده کمک کند.
جلسات معمولاً 30 دقیقه تا یک ساعت طول میکشند و هفتهای یک بار یا بیشتر برگزار میشوند. اینکه چه تعداد جلسات لازم است به کودک و میزان پاسخگویی او به این نوع درمان بستگی دارد. درمان میتواند بهصورت جداگانه یا گروهی انجام شود.
بازی درمانی میتواند هدایتشده یا بدون هدایت باشد. در روش هدایتشده، درمانگر با تعیین اسباببازیها یا بازیهایی که در جلسه استفاده میشوند، جلسه را رهبری میکند. درمانگر با هدف خاصی بازی را جلو میبرد.
روش بدون هدایت، ساختارمندی کمتری دارد. کودک میتواند اسباببازیها و بازیها را به دلخواه خود انتخاب کند. او آزاد است تنها با چند دستورالعمل و چند تذکر بازی را به روش خود انجام دهد. درمانگر از نزدیک رفتار کودک را مشاهده کرده و درصورت لزوم دخالت میکند.
جلسات باید در محیطی برگزار شوند که کودک احساس امنیت کند و محدودیتهای کمی وجود داشته باشند. درمانگر ممکن است از تکنیکهایی استفاده کند که شامل موارد زیر هستند:
- تجسم خلاق
- قصهگویی
- نقشآفرینی
- تلفنهای اسباببازی
- عروسکهای خیمه شب بازی، عروسک پولیشی و ماسک
- عروسکها، اسباببازی شخصیتها
- هنر و صنایع دستی
- آب بازی و شن بازی
- قطعات و اسباببازیهای ساختنی
- رقص و حرکت خلاقانه
- نمایش موزیکال
نمونههایی از بازی درمانی
درمانگر بسته به کودک و موقعیت، او را به سمت روشهای خاصی از بازی راهنمایی میکند یا اجازه میدهد که او خودش انتخاب کند. روشهای زیادی وجود دارند که درمانگر میتواند از بازی درمانی برای شناخت کودک و کمک به او برای کنار آمدن با مشکلاتش استفاده کند.
بهعنوان مثال، ممکن است درمانگر به کودک یک خانه عروسکی و چند عروسک پیشنهاد دهد و از او بخواهد برخی از مشکلاتش را در خانه برطرف کند. یا ممکن است برای بازآفرینی چیزی که استرسآور یا ترسناک است کودک را ترغیب به استفاده از عروسکهای خیمه شب بازی کند.
او ممکن است از کودک بخواهد داستان "روزی روزگاری" را تعریف کند تا ببیند کودک ممکن است چه چیزی را به معرض نمایش بگذارد. یا ممکن است داستانهایی بخواند که مشکلی مشابه با فرزند شما را حل میکند. از این روش بهعنوان کتاب درمانی نیز یاد میشود.
ممکن است در حالی که کودک در حال نقاشی یا رنگآمیزی است سؤالاتی از او بپرسد تا سعی کند بینشی درمورد روند فکری او بدست آورد. یا برای تقویت حل مسئله، همکاری و مهارتهای اجتماعی در کودک بازیهای مختلفی را انجام دهد.
حتما بخوانید: گفتاردرمانی چیست و چه کاربردی دارد؟
بازی درمانی برای بزرگسالان
بازی فقط برای بچهها نیست، بازی درمانی هم همینطور. نوجوانان و بزرگسالان نیز میتوانند در بیان احساسات درونی خود با کلمات مشکل داشته باشند. بزرگسالانی که ممکن است از بازی درمانی بهرهمند شوند معمولاً دارای مشکلات زیر هستند:
- ناتوانیهای فکری
- زوال عقل
- بیماری مزمن، مراقبت تسکینی و مراقبت آسایشگاهی
- مصرف مواد
- تروما و آزار جسمی
- مسائل مربوط به مدیریت خشم
- اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
- مسائل کودکی حلنشده
درمانگر هنگام کار با بزرگسالان ممکن است از نقش بازی کردن یا شن درمانی برای کمک به شما در برقراری ارتباط با احساساتی که گفتن آنها دشوار است، استفاده کند. این روشهای درمانی میتوانند به شما کمک کنند تا روی استراتژیهای مقابله با سناریوهای خاص کار کنید.
بازی کردن، چه بازی سرگرمکننده، چه هنر و صنایع دستی و چه موسیقی و رقص، میتواند به شما کمک کند تا از استرسهای زندگی روزمره راحت شده و آرام شوید.
هنر درمانی، موسیقی درمانی و حرکت میتواند به آسیبهای پنهان کمک کند و باعث بهبودی شود. با راهنمایی درمانگری مجرب، بازی میتواند ابزاری ارزشمند در رساندن شما به مکانی باشد که میخواهید.
بازی درمانی برای بزرگسالان ممکن است بهعنوان مکمل سایر درمانها و داروها استفاده شود. درمانگر بازی درمانی را متناسب با نیازهای خاص شما تنظیم میکند.
سخن نهایی
بازی درمانی نوعی روش درمانی است که از بازی برای کشف و مقابله با مسائل روانشناختی استفاده میکند. این درمان میتواند به تنهایی، خصوصاً در کودکان، یا همراه با سایر روشهای درمانی و دارویی مورد استفاده قرار گیرد.
برای بهرهمندی بیشتر از بازی درمانی، بهدنبال متخصص بهداشت روان باتجربه در این نوع درمان باشید. پزشک اطفال یا پزشک عمومی شما میتوانند به شما در این خصوص کمک کنند.
برای دریافت مشاوره رایگان و رزرو وقت می توانید با شماره های 09362020364، 02166013282 و یا شماره واتساپ 09364904632 تماس حاصل فرمایید. کلینیک رسش همیشه پاسخگو و در کنار شما می باشد.
منبع
healthline.com
