اختلالات دیگر تست یکپارچگی حسی (SIPT) چیست و چطور انجام می شود؟
تست یکپارچگی حسی و کنشپذیری آیرس (SIPT) ارزیابیای است که معمولاً برای اندازهگیری مهارتهای یکپارچگی حسی در کودکان استفاده میشود. SIPT در سال ۱۹۸۹ منتشر شد و بهعنوان ارزیابی قابل اعتماد و جامعی برای سنجش توانایی کودک در سازماندهی و پاسخ به ورودی حسی در نظر گرفته میشود. SIPT مجموعهای از ۱۷ آزمون است و هدف آن اندازهگیری مشکلات یکپارچگی حسی است تا به متخصصان بالینی کمک کند اهداف و برنامههای درمانی مناسبی را برای مراجعین کودک ارائه دهند.
SIPT چیست؟
مجموعه آزمون SIPT شامل ۱۷ آزمون مختلف برای اندازهگیری عملکرد حرکتی، ادراک بصری، لامسه و حسی-حرکتی برای کودکان در رده سنی ۴ سال تا ۸ سال و ۱۱ ماه است که در ادامه به توضیح آزمونهای مختلف آن میپردازیم:
تصویرسازی فضایی
تصویرسازی فضایی، آزمون ادراک بصری بدون نیاز به حرکت است که توانایی جهتدهی مجدد ذهنی اشیاء را اندازهگیری میکند. کودک ممکن است از این مهارت هنگام تلاش برای جا دادن قطعه پازل در فضای مناسب، یا تلاش برای پوشیدن لباس استفاده کند. بزرگسالان گاهیاوقات به سطح پیشرفتهای از این نوع ادراک بصری نیاز دارند تا بفهمند کاغذ سربرگ را از کدام جهت باید در چاپگر یا دستگاه کپی قرار دهند.
ادراک شکل و زمینه
این تست نیز آزمون ادراک بصری بدون نیاز به حرکت است. این آزمون توانایی کودک را در تمایز شکل پیشزمینه از پسزمینه شلوغ اندازهگیری میکند. مهارتی که برای تکمیل این آزمون لازم است، در فعالیتهایی مانند پیدا کردن اسباببازیای خاص در جعبه اسباببازی، دیدن شانه در کشوی حمام، یا پیدا کردن یکی از دوستانتان در زمین بازی شلوغ به کار میرود.
تعادل ایستادن و راه رفتن
این آزمون شامل اتخاذ و حفظ تعادل در طول ایستادن و راه رفتن است. عملکردهای اندازهگیریشده توسط این آزمون در فعالیتهایی مانند راه رفتن در امتداد جدولی باریک، شوت زدن به توپ، ایستادن روی یک پا برای پوشیدن شلوار یا ایستادن روی نوک پا برای دسترسی به بالای کابینت استفاده میشوند. مهارتهای پیشرفته تعادل ایستادن و راه رفتن را میتوان در اسکیتبرد سواران حرفهای، موجسواران و اسکیت بازان مشاهده کرد.
کپی کردن طرح
کپی کردن طرح، آزمونی بصری-حرکتی است. مهارتی که توسط این آزمون اندازهگیری میشود، در یادگیری کپی کردن حروف، کلمات یا تصاویر به کار میرود. عملکردهای دیگری که در نمرهدهی کپی کردن طرح اندازهگیری میشوند شامل تواناییهای نقاشی داخل خطوط، تغییر جهت هنگام طراحی، درک و ترسیم تصاویر بهصورت کلی و کشیدن خطوط در ترتیب و جهتی معمول است. ناتوانی در هر یک از این زمینهها ممکن است کارایی در وظایفی مانند کپی کردن مطالب از روی تخته سیاه، ثبت پاسخها در کتابهای کار و شرکت در فعالیتهای هنری و صنایع دستی را کاهش دهد. هنرمندانی که میتوانند نقاشیهای دقیق را بازتولید کنند، دارای مهارتهای پیشرفته کپی کردن طرح هستند.
کنشپذیری وضعیتی
کنشپذیری وضعیتی، آزمونی است که توانایی کودک را در تقلید وضعیتهای بدنی دیگران اندازهگیری میکند. این مهارت تقلیدی برای شرکت در بازیهایی مانند «بهدنبال سرگروه» و یادگیری حرکات ورزشی خاص ضروری است. تقلید نحوه ایستادن، نشستن و ... میتواند راه مهمی برای کودکان باشد تا رفتارهایی قابل قبول در مدرسه و محیطهای اجتماعی نشان دهند.
هماهنگی حرکتی دوطرفه
هماهنگی حرکتی دوطرفه آزمونی است که شامل جنبهای از کنشپذیری و همچنین یکپارچگی دو طرف بدن (حرکات متقابل)، ریتم، توالی و نرمی حرکت است. مهارتی که برای این آزمون لازم است، در فعالیتهایی مانند هماهنگی حرکات شنا، برش با قیچی، نواختن پیانو و استفاده از چرخ خیاطی نیز استفاده میشود. جنبهای پیشرفتهتر از هماهنگی حرکتی دوطرفه در هنگام یادگیری رانندگی با ماشین با دنده دستی مورد نیاز است.
کنشپذیری بر اساس فرمان کلامی
کنشپذیری بر اساس فرمان کلامی تنها آزمون کنشپذیری در SIPT است که شامل برنامهریزی حرکتی از دستورالعملهای کلامی میشود. این آزمون شامل جنبههایی از پردازش شنوایی/زبان و همچنین کنشپذیری است. مهارتی که برای این آزمون لازم است شبیه به مهارتی است که در بازیهایی مانند «سایمون میگه» و فعالیتهای روزمره مثل پیروی از دستورالعملهای کلامی به کار میرود.
درمانگر نمره کودک را در این آزمون با سایر آزمونهای پردازش شنوایی و زبان دریافتی مقایسه میکند تا ببیند مشکل او ناشی از اختلال زبان شنیداریو دریافتی است یا به جنبههای تعاملی زبان مربوط میشود.
کنشپذیری ساختاری
آزمون کنشپذیری ساختاری، توانایی کودک را در استفاده از ادراک بصری و مهارتهای کنشپذیری در فضای سهبُعدی اندازهگیری میکند. مقایسه آزمون کپی کردن طرح و کنشپذیری ساختاری فرصتی را فراهم میکند تا مشخص شود که آیا تفاوتهایی در تواناییهای کودک در وظایف دوبُعدی در مقایسه با سهبُعدی وجود دارند یا خیر. این آزمون شامل مرتبط کردن اشیاء به یکدیگر با ترتیبی خاصی مانند مهارتهای مورد نیاز برای ساختن خانه با اسباببازیهای ساختنی، درست کردن ساندویچ، دوختن لباس بر اساس الگو، یا ساختن خانه پرنده است.
نیستاگموس پس از چرخش
آزمون نیستاگموس پس از چرخش، مدتزمان رفلکس طبیعی حرکات چشم را پس از چرخش اندازهگیری میکند. این تست یکی از راههای ارزیابی یکپارچگی پردازش مرکزی اطلاعات دهلیزی است. اطلاعات دهلیزی پردازششده در هستههای دهلیزی به هماهنگی حرکات سر و چشم، تون عضلانی کششی، یکپارچگی دوطرفه، وضعیت برانگیختگی و سایر عملکردهای سیستم عصبی مرکزی مربوط میشوند. مهارتهایی مانند توانایی پیدا کردن جای قبلی روی برگه پس از نگاه کردن به تخته سیاه و حفظ وضعیت عمودی برای فعالیتهای روی میز، به عملکرد سیستم دهلیزی بستگی دارد که بخشی از آن توسط این آزمون اندازهگیری میشود.
دقت حرکتی
دقت حرکتی، آزمون هماهنگی بصری-حرکتی است شامل دقت ردیابی در امتداد خط میشود. این آزمون فرصتی برای مشاهده پایداری کنترل دست و درجه تسلط دست غالب فراهم میکند. ازآنجاییکه آزمون زمانبندی شده است، نمره میتواند در تعیین اینکه کودک چقدر سریع و بادقت وظایف ردیابی را انجام میدهد، مفید باشد.
کنشپذیری توالییابی
آزمون کنشپذیری توالییابی آزمون دیگری از کنشپذیری است که شامل تقلید میشود و تأکید آن بر توانایی کپی کردن حرکات دست و انگشتان است. مهارتی که در این آزمون استفاده میشود، برای فعالیتهای عملکردی مانند کف زدن، نواختن پیانو و تایپ کردن مورد نیاز است. این آزمون همچنین شامل برخی جنبههای حافظه بصری، شنوایی و حسی-حرکتی است. تردستان و جادوگران اغلب در کنشپذیری توالییابی بسیار ماهر هستند.
کنشپذیری دهانی
آزمون کنشپذیری دهانی توانایی کپی کردن وضعیتها و حرکات صورت و دهان را بهصورت متوالی و روان اندازهگیری میکند. این آزمون در میان آزمونهای کنشپذیری منحصربهفرد است؛ زیرا کودک هیچ بازخورد بصریای درمورد وضعیتهای اتخاذشده ندارد. مهارتی که برای انجام این آزمون لازم است، در وظایف عملکردی مانند غذا خوردن، حباب درست کردن و نشان دادن حالات چهره مورد نیاز است. ازآنجاییکه ساخت و تفسیر حالات چهره بهعنوان ابزاری ظریف برای ارتباط غیرکلامی استفاده میشود، کودکانی که در این آزمون مشکل دارند قادر به درک و ایجاد حالات چهره در موقعیتهای اجتماعی نیستند.
ادراک شکل دستی
ادراک شکل دستی، آزمونی برای حس تشخیص سهبعدی ازطریق لمس است. بخش اول آزمون شامل تمایز بصری و لامسه است، در حالی که بخش دوم آزمون ادراک لامسه و تصویرسازی بصری را اندازهگیری میکند. مهارتی که برای انجام این آزمون لازم است شبیه به وظایف عملکردی مانند پیدا کردن سکه در میان پول خرد در جیب، بیرون آوردن مداد از کولهپشتی، یا پیدا کردن لیوان روی میز کنار تخت در تاریکی است.
حس حرکت
حس حرکت، آزمونی برای درک موقعیت مفصل و حرکت اندامهای فوقانی است. وظایف عملکردی مرتبط با این آزمون شامل پوشیدن لباس و تنظیم موقعیت بازوها برای ضربه زدن به توپ تنیس است.
برای درک بهتر این آزمون به این مثال توجه کنید: کودک انگشت اشاره خود را روی نقطه A میگذارد. سپس شما انگشت او را به نقطه B حرکت میدهید و سپس به نقطه A برمیگردانید. حالا وظیفه کودک این است که سعی کند انگشت خود را بدون نگاه کردن به نزدیکترین نقطه ممکن به نقطه B حرکت دهد.
این آزمون اطلاعات زیادی درمورد آگاهی بدنی کودک ارائه میدهد.
شناسایی انگشت
شناسایی انگشت، آزمونی برای اندازهگیری ادراک و مکانیابی محرکهای لامسه است.
در این آزمون بر روی انگشت کودک ضربه زده میشود و او باید بدون نگاه کردن متوجه شود کدام انگشتش لمس شده است.
بازخورد دقیق از انگشتان دست در مهارتهایی مانند قرار دادن ماژیک، قیچی یا قلم مو در دست استفاده میشود. بدون این بازخورد دقیق، انجام وظایف سادهای مانند نگه داشتن فنجان بدون ریختن، دشوار است؛ مگر اینکه تلاش بصری و شناختی به کار گرفته شوند.
حس نوشتار
حس نوشتار، آزمونی است که شامل تمایز کیفیت فضایی و زمانی ورودیهای لامسه میشود. عملکرد درگیر در این آزمون به فرد کمک میکند تا محرکهای ایمن را از مضر تمایز دهد. این عملکرد به تشخیص تفاوت بین لمس حشره و نوازش یک دوست کمک میکند. بازیهایی مانند حدس زدن حرف کشیدهشده روی پشت شما شامل مهارتی مشابه است.
مکانیابی محرکهای لمسی
مکانیابی محرکهای لمسی، آزمونی برای ادراک و مکانیابی بسیار دقیق محرکهای لامسه است. در این آزمون از قلم مخصوص برای علامتگذاری نقطه بر روی بازو یا دست کودک استفاده میشود. در حین علامتگذاری باید چشمهای کودک بسته باشند. سپس او آن نقطه را در حالی که دیدش هنوز مسدود است، لمس میکند. این آزمون بینش خوبی درمورد آگاهی بدنی کودک ارائه میدهد.
ملاحظات اجرای SIPT
- زمان اجرای طولانی: اجرای کل مجموعه استانداردشده SIPT به دو ساعت زمان نیاز دارد که اغلب مستلزم چندین جلسه درمانی است.
- آزمونهای فردی: متخصصان میتوانند آزمونها را بهصورت جداگانه و با هر ترکیبی اجرا کنند که هر آزمون حدود ده دقیقه طول میکشد.
- مرجع نرمال و نمرهدهی: آزمونها مرجع نرمال دارند و نمرهدهی کامپیوتری با استفاده از نرمافزار، گزارش نمره مفصلی را ارائه میدهد. نمره مرجع نرمال برای هر آزمون، اطلاعات ارزشمندی را برای متخصصان فراهم میکند تا ارزیابی جامعی از تأثیر مهارتهای حسی کودک بر مشارکت او در روال روزمره داشته باشند.
- مهارتهای توجه کودک: برای اجرای کامل آزمون، کودک به مهارتهای توجه عملکردی نیاز دارد. کودکانی که مشکلات توجه دارند، باید آزمونها را بهصورت جداگانه انجام دهند.
- مشاهدات بالینی: در طول آزمون مشاهداتی ساختاریافته رخ میدهند که فرصتهایی برای ارزیابی نحوه عملکرد و تعامل کودک با آیتمهای آزمون فراهم میکنند و دادههایی اضافی برای تکمیل نمرات ارائه میدهند.
- نیاز به بهروزرسانی: مقادیر نرمال کنونی آزمون بیش از بیست سال قدمت دارند که میتوانند به تفسیرهای نادرست نمرات منجر شوند. این امر یکی از دلایل انتقاد منتقدان است که معتقدند مراجع نرمال و نسخه جدیدتری از اطلاعات مورد نیاز است.
چرا SIPT در حال کنار گذاشته شدن است؟
SIPT زمانی بهعنوان استاندارد طلایی در ارزیابی اختلالات پردازش حسی در نظر گرفته میشد. برخی ممکن است استدلال کنند که SIPT هنوز هم استاندارد طلایی است، اما با افزایش بار کاری و زمان سه ساعته مورد نیاز برای این آزمون، همه متخصصان قادر به اجرای SIPT نیستند.
- رویکردهای جدیدتر: رویکردهای جدیدتر بیشتر بر روی بیمار و مراقبین آنها متمرکز هستند. در این صورت متخصصان بهجای ارزیابی کامل در یک جلسه، بخشهایی از SIPT را اجرا میکنند.
- ارزیابیهای جایگزین: ارزیابی جدیدتری که در سطح بینالمللی شناخته شده است، ارزیابی یکپارچگی حسی آیرس (EASI) است که هدفی مشابه در ارزیابی کودکان مبتلا به مشکلات پردازش حسی دارد. متخصصان EASI را بررسی میکنند تا با استفاده از بررسیهای بالینی، بهترین آزمون را برای مراجعین خود انتخاب کنند.
جمعبندی
SIPT تستی عالی برای متخصصان بالینی است که بهدنبال افزودن عمق بیشتر به ارزیابی مهارتهای حسی خود برای اندازهگیری ادراک لامسه، بصری، عملکرد حرکتی و حسی-حرکتی هستند. SIPT اطلاعات ارزشمندی در جهت درمان مشکلات حسی کودکان ارائه میدهد. کاردرمانگران کلینیک توانبخشی رسش میتوانند برای انجام این آزمون به شما کمک کنند. برای کسب اطلاعات بیشتر با کارشناسان ما تماس بگیرید
منابع
