حسادت در کودکان اوتیسم را چطور مدیریت و درمان کنیم؟

حسادت، احساسی پیچیده است که هر کسی ممکن است آن را تجربه کند. اما حسادت در کودکان مبتلا به اوتیسم، به‌دلیل ویژگی‌های خاص رشدی و پردازش متفاوت اطلاعات، می‌تواند به‌شکل متفاوتی بروز پیدا کند و چالش‌برانگیزتر باشد. درک تفاوت‌ ویژگی‌های کودکان مبتلا به اوتیسم و کودکان معمولی به ما کمک می‌کند تا بهتر بتوانیم از آن‌ها حمایت کنیم.

آیا کودکان اوتیسمی حسادت می‌کنند؟

کودکان اوتیسمی به‌طور کامل قادر به احساس حسادت هستند. بااین‌حال، نحوه بروز این حسادت از دیدگاه بیرونی ممکن است با آنچه اکثر ما به‌عنوان حسادت می‌شناسیم متفاوت باشد. به‌طور معمول، حسادت می‌تواند به‌شکل بی‌تفاوتی، ناامیدی، کمی عصبانیت، و طیف گسترده‌ای از حالات چهره و اظهارنظرها بروز کند. برای مثال، کودکی نوپا را تصور کنید که می‌خواهد مادرش نوزاد جدید را کنار بگذارد و او را بغل کند. او ممکن است مادر را بکشد و به او بچسبد، شاید حتی نوزاد را بکشد، ممکن است فریاد بزند، فشار بیاورد و غرغر کند، نیشگون بگیرد، یا جملاتی مانند «مامان من!» بگوید.

کودک اوتیسمی نیز می‌تواند همین حسادت را احساس کند، اما ممکن است آن را اصلاً ابراز نکند و به‌سادگی خود را منزوی کند و دچار فروپاشی شدید شود.

چه چیزهایی باعث تحریک حسادت در کودکان مبتلا به اوتیسم می‌شود؟

برخی عوامل خاص می‌توانند حسادت را در کودکان اوتیسم تشدید کنند:

• تغییر در توجه والدین: ورود خواهر یا برادر جدید، یا اینکه والدین وقت و توجه بیشتری به کودک دیگری اختصاص دهند (حتی برای تشویق موفقیت‌هایش).
• مقایسه شدن: وقتی والدین یا معلمان، کودک را با همسالان یا خواهر و برادرش مقایسه می‌کنند.
• احساس نابرابری: درک (یا برداشت) نابرابری در دریافت امکانات، اسباب‌بازی‌ها، لباس یا فرصت‌های تفریحی.
• تغییرات ناگهانی در برنامه: هرگونه تغییر ناگهانی در برنامه روزانه می‌تواند حس ناامنی را افزایش دهد و حسادت را شعله‌ور کند.

آیا کودکان اوتیسمی به خواهر و برادر خود حسادت می‌کنند؟

ازآنجایی‌که کودکان مبتلا به اوتیسم، هم‌بازی‌های خوبی برای خواهر و برادر خود نیستند، آن‌ها به‌دنبال هم‌بازی‌های دیگری که توانایی انجام بازی‌های تخیلی، ورزشی یا ... را داشته باشند، می‌گردند. این مسئله باعث ایجاد حسادت در کودک مبتلا به اوتیسم می‌شود؛ زیرا او اکنون تماشاگر چیزی است که آن را درک نمی‌کند و از آن خسته شده است. حتی اگر کودک سعی کند به بازی برگردد قصد ادامه بازی یا یادگیری قوانین را ندارد بلکه می‌خواهد هم‌بازی خود را پس بگیرید.

چرا کودکان اوتیسم حسادت را به‌صورت متفاوت تجربه می‌کنند؟

کودکان اوتیسم به‌دلایل مختلفی ممکن است حسادت را به شیوه‌ای منحصربه‌فرد تجربه کنند:

• درک دشوار دیدگاه دیگران: اغلب کودکان مبتلا به اوتیسم در فهم اینکه دیگران چه فکری می‌کنند یا چه احساسی دارند، مشکل دارند. بنابراین زمانی که والدین به خواهر یا برادر توجه می‌کنند، کودک نمی‌تواند درک کند آیا همچنان او را دوست دارند یا خیر. آن‌ها متوجه نمی‌شوند که توجه والدین بین خواهر و برادرها تقسیم شده و چیزی از محبت آن‌ها نسبت به کودک کم نشده است.
• حساسیت بالا به تغییرات: کودکان مبتلا به اوتیسم به شدت به تغییرات در محیط یا روتین‌های روزمره خود حساس هستند. ورود خواهر یا برادر جدید، یا حتی تغییر در میزان توجه والدین، می‌تواند باعث ناامنی شدید و تشدید حسادت در آن‌ها شود.
• مشکلات در کنترل احساسات: مدیریت احساسات در کودکان اوتیسم اغلب دشوار است. آن‌ها ممکن است راه‌های مناسبی برای بیان یا کنترل هیجانات قوی مانند حسادت نداشته باشند. درنتیجه رفتارهایی مانند گریه‌های طولانی، پرخاشگری، یا گوشه‌گیری نشان می‌دهند.
• چالش در برقراری ارتباط: بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم در بیان کلامی احساساتشان مشکل دارند. این مسئله باعث می‌شود حسادت خود را ازطریق رفتارهای غیرکلامی مانند کناره‌گیری، قهر کردن، یا طغیان‌های عصبانیت نشان دهند و نمی‌توانند بگویند «من حسادت می‌کنم». 

چگونه می‌توان حسادت را در کودکان مبتلا به اوتیسم مدیریت کرد؟

مدیریت حسادت در کودکان مبتلا به اوتیسم نیازمند رویکردهای خاص و صبورانه است:

• استفاده از کمک‌های بصری: کودکان اوتیسمی معمولاً اطلاعات را به‌صورت بصری بهتر درک می‌کنند. می‌توانید از داستان‌های تصویری، کارت‌های هیجانی، یا نمودارها برای توضیح مفهوم حسادت و راه‌های مناسب برای ابراز آن استفاده کنید.
• حفظ روال‌های ثابت: برنامه‌ریزی و روال ثابت به کودکان مبتلا به اوتیسم احساس امنیت می‌دهد. اگر قرار است تغییری در برنامه ایجاد شود، حتماً کودک را از قبل و به‌صورت شفاف مطلع کنید.
• آموزش مهارت‌های تنظیم هیجانی: به کودک کمک کنید تا راه‌های سالمی برای مدیریت احساساتش یاد بگیرد. این راه‌ها می‌توانند شامل تکنیک‌های تنفس عمیق، گوش دادن به موسیقی آرامش‌بخش، یا استفاده از ابزارهای حسی آرامش‌بخش باشند.
• توجه و محبت برابر: مطمئن شوید که همه فرزندانتان به میزان کافی و برابر توجه و محبت دریافت می‌کنند. اختصاص زمان‌های کوتاه و باکیفیت به‌صورت انفرادی برای هر کودک می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.
• تقویت رفتارهای مثبت: وقتی کودک رفتارهای مناسبی در مواجهه با حسادت نشان می‌دهد (مثلاً به‌جای داد و بیداد، احساسش را با کلمات ساده بیان می‌کند)، او را تشویق و تحسین کنید و حتی پاداش‌های کوچک برایش در نظر بگیرید.
• توضیحات ساده و واضح: مفاهیم انتزاعی را برای کودک به زبان بسیار ساده و مشخص توضیح دهید. مثلاً بگویید «من تو رو خیلی دوست دارم و برادرت رو هم خیلی دوست دارم، عشق من به هیچ کدوم از شما کم نمی‌شه».
• کمک گرفتن از متخصصان: اگر حسادت کودک منجر به مشکلات جدی‌تر مانند اضطراب شدید، پرخاشگری غیرقابل کنترل، یا گوشه‌گیری طولانی‌مدت می‌شود، حتماً از متخصصان رشد و تکامل کودک، گفتاردرمانی یا کاردرمانی کمک بگیرید. آن‌ها می‌توانند راهکارهای تخصصی و متناسب با نیازهای خاص کودک شما ارائه دهند.

اوتیسم چگونه بر اعضای خانواده تأثیر می‌گذارد؟

هنگامی که یکی از اعضای خانواده اوتیسم دارد، همه تحت تأثیر قرار می‌گیرند. مادر و پدر شغلی تمام‌وقت دارند که شامل تمام مسئولیت‌های مختلفی است که همراه با کودک اوتیسمی می‌آید، خواهر و برادران با رشد معمولی باید یاد بگیرند که با خواهر یا برادر مبتلا به اوتیسم صبور باشند، رویدادهای اجتماعی باید لغو، کوتاه یا تغییر یابند تا با کودک اوتیسمی سازگار شوند، و رویدادهای خانوادگی می‌توانند با نظرات و قضاوت‌های همه درمورد چیزی که آن را درک نمی‌کنند و روزانه با آن زندگی نمی‌کنند، استرس‌زا باشند.

حسادت بخش طبیعی از همه اینهاست. مادر به مادران دیگری که آزادی بیشتری دارند حسادت می‌کند، پدر نیز همین احساس را نسبت به پدران دیگر دارد. خواهر و برادران برای جلب توجه رقابت می‌کنند؛ آن‌ها می‌خواهند مانند خواهر یا برادر اوتیسمی خود مرکز توجه باشند. مهمتر از همه، کودک اوتیسمی به احتمال زیاد با احساساتی دست و پنجه نرم می‌کند که نمی‌تواند بیان کند و احساس ناامیدی می‌تواند به‌سرعت افزایش یابد.

جمع‌بندی

حسادت، احساسی طبیعی در میان تمام انسان‌ها است. اما در کودکان مبتلا به اوتیسم به‌دلیل ویژگی‌های خاص و منحصربه‌فردشان به‌شکلی متفاوت ظاهر می‌شود. به‌عنوان والدین به رفتارهای کودک خود توجه داشته باشید و سعی کنید از روش‌های مناسب برای مدیریت احساسات او کمک بگیرید. اگر در این راه به کمک نیاز داشتید، می‌توانید با کارشناسان ما در کلینیک توانبخشی رسش تماس بگیرید و از راهنمایی‌های آن‌ها استفاده کنید. ما اینجا هستیم تا شما تنها نباشید. 

منابع

circlecareservices.com