اختلالات مغزی فلج بلز یا بل - راهنمای کامل علائم و درمان آن
فلج بلز یا فلج بل نوعی اختلال عصبی است که موجب فلج شدن یا ضعف در یک طرف صورت میشود. درواقع یکی از اعصابی که عضلات صورت را کنترل میکند، آسیب میبیند یا بهدرستی کار نمیکند. این ضعف باعث میشود نیمی از صورت افتاده به نظر برسد، لبخندها یکطرفه باشند و چشمِ سمت آسیبدیده بهسختی باز شود. در بیشتر موارد، این اختلال موقتی است و طی چند هفته بهبود مییابد.
این بیماری حاد که علت دقیق آن ناشناخته است، در هر سنی رخ میدهد. کارشناسان بر این باورند که این عارضه یا ناشی از تورم و التهاب عصبی است که ماهیچههای یک طرف صورت را کنترل میکند، یا واکنش بدن به عفونتهای ویروسی است.
حتما مطالعه کنید:تفاوت فلج بلز با سکته مغزی
علائم معمولاً در عرض چند هفته رو به بهبودی میروند و طی شش ماه بهطور کامل بهبود مییابند. تعداد کمی از افراد برخی از علائم فلج بل را تا آخر عمر دارند و این بیماری بهندرت بیش از یک بار رخ میدهد.
فلج بل چقدر شایع است؟
فلج بل شایعترین دلیلی است که افراد به فلج یکطرفه صورت دچار میشوند. این بیماری سالانه حدود 40,000 نفر را در ایالات متحده تحت تأثیر قرار میدهد. حدود 1 نفر از هر 60 نفر در دورهای از زندگی خود به آن مبتلا خواهند شد.
علائم
علائم و نشانههای فلج بلز بهطور ناگهانی ظاهر میشوند و شامل موارد زیر هستند:
- شروع شکل خفیفی از بیماری در ابتدا و فلج شدن کامل (یک طرف صورت) طی چند ساعت تا چند روز
- افتادگی صورت و مشکل در حالات چهره، مانند بستن چشم یا لبخند زدن
- احساس درد در اطراف یا داخل فک، پشت گوش در سمت آسیبدیده
- افزایش حساسیت به صدا از سمت آسیبدیده
- سردرد
- از دست دادن حس چشایی
- تغییر در میزان اشک و بزاق
- ابرو و دهان افتاده
- آبریزش از یک طرف دهان
- مشکل در بستن پلک و درنهایت خشکی چشم
- درد صورت
- مشکلات مزاجی
- تحمل کم برای شنیدن صداهای بلند
دلایل بروز فلج بلز
اگرچه دلیل دقیق بروز فلج بل مشخص نیست، اغلب به وجود عفونت ویروسی مربوط میشود. ویروسهایی که منجر به فلج بل میشوند، عبارتند از:
- تبخال تناسلی (هرپس سیمپلکس)
- آبلهمرغان و زونا (هرپس زوستر)
- بیماریهای تنفسی (آدنوویروس)
- سرخک آلمانی (سرخجه)
- اوریون (ویروس اوریون)
- آنفولانزا
- بیماری دست، پا و دهان (ویروس کوک ساکی)
عصب کنترلکننده ماهیچههای صورت از یک مسیر باریک در استخوان عبور میکند و به صورت میرسد. در فلج بلز، این عصب بهدلیل وجود عفونت ویروسی ملتهب و متورم میشود و علاوه بر عضلات صورت بر اشک، بزاق، حس چشایی و استخوان کوچکی در وسط گوش تأثیر میگذارد.
تفاوت فلج بل و سکته مغزی
اگر علائم فلج بل را دارید، ممکن است بترسید که دچار سکته مغزی شدهاید. هر دو میتوانند باعث فلج یکطرفه صورت شوند و علائم مشابهی مانند مشکل در بستن چشم یا افتادگی در یک سمت صورت داشته باشند. اما تفاوتهای قابل توجهی وجود دارند.
بهعنوان مثال، اگر چشم در سمت فلجشده دچار آبریزش شده است، یا شنوایی حساسی دارید یا صدای زنگ در گوش خود حس میکنید، احتمالاً فلج بل است. تغییر در حس چشایی نیز از علائم فلج بل است.
اما اگر در بازوها یا پاهای یک سمت بدن خود احساس بیحسی یا ضعف میکنید، میتواند سکته مغزی باشد.
در فلج بل، نباید احساس ضعف (در اندامها) داشته باشید یا در تکان دادن زبان خود دچار مشکل شوید.
هر علامتی که دارید، اگر به ناگهان در تکان دادن یک سمت صورت خود دچار مشکل شدید، فوراً بهدنبال مراقبتهای پزشکی باشید.
چه کسانی بیشتر به فلج بل مبتلا میشوند؟
با اینکه این بیماری افراد مختلف با هر جنسیت و سنی را درگیر میکند، اما بیشترین میزان ابتلا بین افراد 15 تا 45 ساله دیده میشود. فلج بل در این افراد بیشتر رخ میدهد:
- خانمهای باردار، مخصوصاً در سهماهه سوم یا هفته اول پس از زایمان
- بیماران مبتلا به عفونت دستگاه تنفسی مانند آنفولانزا یا سرماخوردگی
- افراد دارای دیابت
- بیماران با فشارخون بالا
- افراد چاق
شدت گرفتن مکرر فلج بل نادر است و تنها در صورتی عود میکند که سابقه حملات مکرر در خانواده وجود داشته باشد. این بدان معنی است که بر روی ژنها تأثیر میگذارد.
محرکهای احتمالی فلج بل شامل موارد زیر هستند:
- نقص ایمنی ناشی از استرس، بیخوابی، ضربه فیزیکی، بیماری خفیف یا سندرمهای خود ایمنی
- عفونت عصب صورت و التهاب ناشی از آن
- آسیب به غلاف میلین (پوشش چربی عایق کننده رشتههای عصبی )
فلج بل چگونه تشخیص داده میشود؟
ابتدا پزشک برای بررسی میزان ضعف در عضلات صورت، معاینه فیزیکی انجام میدهد. سپس سؤالاتی درمورد علائم شما، زمان رخ دادن آنها یا زمانی که برای اولین بار متوجه آنها شدید، میپرسد.
با اینکه آزمایش خاصی برای تشخیص این بیماری وجود ندارد، پزشک میتواند از انواع آزمایشها برای تشخیص فلج بل استفاده کند.
همچنین ازطریق این آزمایشها میتوان به علل احتمالی دیگرِ ضعف صورت که نیاز به درمان دارند نیز پی برد؛
- آزمایش خون برای بررسی وجود عفونت باکتریایی یا ویروسی
- آزمایش دیابت
- ام آر آی یا سیتیاسکن برای بررسی اعصاب صورت، بررسی احتمال سکته یا تومور مغزی
- تست الکترومایوگراف؛ پزشک الکترودهای سیمی بسیار نازکی را برای بررسی میزان آسیب به اعصاب کنترلکنندهی عضلات صورت، وارد عضله میکند
درمان فلج بل
اکثر افراد مبتلا به فلج بل - با یا بدون درمان – بهطور کامل بهبود مییابند. هیچ درمان واحدی که برای همه یکسان باشد برای فلج بل وجود ندارد. اما متخصص ممکن است داروها یا فیزیوتراپی را برای کمک به سرعت بخشیدن به بهبودی پیشنهاد دهد. جراحی بهندرت بهعنوان گزینه درمان برای فلج بلز در نظر گرفته میشود.
به دلیل اینکه چشم در سمت آسیبدیده بسته نمیشود، برداشتن گامهایی برای محافظت و مراقبت از آن مهم است. در طول روز از قطرههای چشمی روانکننده و در طول شب از پماد چشمی استفاده کنید تا به مرطوب نگه داشتن چشم کمک کند. در طول روز از عینک یا محافظ استفاده کنید و در شب از چشمبند استفاده کنید تا از برخورد اشیاء یا خراشیده شدن چشم محافظت کنید. ممکن است لازم باشد برای نظارت بر وضعیت چشم خود به متخصص مراجعه کنید.
داروها
داروهای رایج مورد استفاده برای درمان فلج بلز عبارتاند از:
- کورتیکواستروئیدها: مانند پردنیزولون. این داروها عوامل ضدالتهابی قدرتمندی هستند. اگر آنها بتوانند تورم عصب صورت را کاهش دهند، عصب میتواند بهراحتی در مسیر استخوانی که آن را احاطه کرده است قرار گیرد. کورتیکواستروئیدها اگر در عرض چند روز پس از شروع علائم آغاز شوند، بهترین عملکرد را دارند. شروع زودرس استروئیدها احتمال بهبودی کامل را بهبود میبخشد.
- داروهای ضد ویروس: نقش داروهای ضد ویروس قطعی نیست. داروهای ضد ویروس بهتنهایی هیچ مزیتی در مقایسه با دارونما نشان ندادهاند. اضافه کردن ضد ویروسها به استروئیدها ممکن است برای برخی افراد مفید باشد، اما این هنوز اثبات نشده است. با این وجود، داروهای ضد ویروس مانند والاسیکلوویر یا آسیکلوویر گاهیاوقات در ترکیب با پردنیزولون در افرادی که فلج صورت شدید دارند تجویز میشود.
فیزیوتراپی
عضلات فلجشده میتوانند منقبض و کوتاه شوند که این مسئله ممکن است دائمی باشد. فیزیوتراپ میتواند به شما آموزش دهد که چگونه عضلات صورت خود را ماساژ داده و ورزش دهید تا به جلوگیری از وقوع این امر کمک کند.
جراحی
در گذشته، جراحی دِکامپرِشن (برداشتن فشار) برای تسکین فشار روی عصب صورت ازطریق باز کردن مسیر استخوانیای که عصب از آن میگذرد، استفاده میشد. امروزه جراحی دکامپرشن توصیه نمیشود. آسیب به عصب صورت و کاهش شنوایی دائمی از خطرات احتمالی مرتبط با این جراحی هستند. بهندرت، ممکن است برای اصلاح مشکلات ماندگار عصب صورت به جراحی پلاستیک نیاز باشد. جراحی بازسازی صورت به متقارنتر به نظر رسیدن صورت کمک میکند و ممکن است حرکت صورت را بازگرداند. نمونههایی از این نوع جراحی شامل لیفت ابرو، لیفت پلک، ایمپلنتهای صورت و پیوند عصب هستند. برخی از روشها، مانند لیفت ابرو، ممکن است پس از چندین سال نیاز به تکرار داشته باشند.
سبک زندگی و درمانهای خانگی
درمان خانگی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- مصرف مسکنها: آسپرین، ایبوپروفن یا استامینوفن بدون نسخه در دسترس هستند و ممکن است به تسکین درد شما کمک کنند.
- انجام تمرینات فیزیوتراپی: ماساژ دادن و ورزش دادن صورت طبق توصیه فیزیوتراپ ممکن است به شل شدن عضلات صورت شما کمک کند.
روشهای درمانی مکمل
اگرچه شواهد علمی کمی برای حمایت از استفاده از طب جایگزین در درمان فلج بلز وجود دارند، برخی افراد ممکن است از موارد زیر بهرهمند شوند:
- طب سوزنی: قرار دادن سوزنهای نازک در نقاط خاصی از پوست به تحریک اعصاب و عضلات کمک میکند که ممکن است باعث تسکین شود.
- آموزش بیوفیدبک: با آموزش استفاده از افکارتان برای کنترل بدن، بیوفیدبک ممکن است به شما در به دست آوردن کنترل بهتر روی عضلات صورت کمک کند.
- بوتاکس: این دارو ممکن است به مدیریت علائمی مانند اسپاسمهای صورت و آبریزش چشم کمک کند. تزریق بوتاکس همچنین ممکن است به بهبود تعادل و تقارن صورت کمک کند.
نشانههای بهبودی فلج بل
ازآنجاییکه علائم میتوانند هفتهها یا ماهها طول بکشند، ممکن است ناامید یا نگران شوید که خوب نخواهید شد. ترمیم فیبرهای عصبی آسیبدیده زمان میبرد. اولین نشانههای بهبودی معمولاً در حالت عضلانی ظاهر میشوند. ممکن است متوجه شوید که سمت افتاده صورت شما کمتر افتاده به نظر میرسد. سپس، حرکات صورت شما باید شروع به بازگشت به حالت عادی کنند.
آیا فلج بلز مشکلی دائمی است؟
در حالی که اکثر افراد مبتلا به فلج بل کاملاً بهبود مییابند، گاهیاوقات علائم دائمی هستند. اگر بعد از 6 تا 12 ماه هنوز در یک سمت صورت خود احساس بیحسی یا ضعف میکنید، ممکن است شرایط اینگونه باشد. پزشک میتواند تستهایی انجام دهد تا ببیند آیا اعصاب صورت علائم بهبودی را نشان میدهند یا خیر. اگر نه، ممکن است روشهای زیبایی را برای کمک به بستن چشم یا اصلاح لبخند کج پیشنهاد دهند، یا جراحی برای بازگرداندن عضلات صورت را توصیه کنند.
فلج بل چقدر ادامه پیدا میکند؟
زمانی که علائم شروع میشوند، معمولاً در عرض 48 تا 72 ساعت بدتر میشوند. اما در عرض چند هفته بعد، شما باید شروع به مشاهده بهبود در حس و حرکت صورت خود کنید. بعد از 3 ماه، احتمالاً دوباره قادر خواهید بود صورت خود را بهطور عادی حرکت دهید. بااینحال، گاهیاوقات اعصاب صورت بهدرستی ترمیم نمیشوند و ممکن است اثرات طولانیمدتی مانند موارد زیر مشاهده کنید:
- نامتقارن بودن صورت
- لبخند کج
- حرکات غیرارادی صورت (مانند بستن چشم هنگام لبخند زدن)
- سفت شدن عضلات صورت یا گردن
- باریک شدن چشمها
- خطوط لبخند غیرعادی
- ایجاد فرورفتگی در چانه
- افتادگی پوست اطراف گردن
فلج بل چه تأثیری بر بارداری دارد؟
احتمال ابتلا به فلج بل در خانمهای باردار سه برابر بیشتر از دیگر زنان است. این وضعیت معمولاً در سهماهه سوم رخ میدهد. اگر فشارخون بالا یا دیابت بارداری دارید، احتمال دارد در دوران بارداری به فلج بل مبتلا شوید.
اگر علائم شما شدید باشد، پزشک معالج روند درمان را شروع میکند. برخی درمانها، مانند مصرف کورتیکواستروئیدهای خوراکی، خطر زایمان زودرس را قبل از هفته سی و هفتم بارداری افزایش میدهند. متخصصین درمانی میتوانند فواید و عوارض انواع درمانها را با شما در میان بگذارند.
پیشگیری از فلج بلز
متأسفانه هیچ کاری برای پیشگیری از فلج بل وجود ندارد. این بیماری با عفونتهای ویروسی خاصی در ارتباط است، اما همه افرادی که آن عفونتها را دارند دچار فلج بلز نمیشوند. اگر عوامل خطر مانند دیابت، چاقی یا فشار خون بالا دارید، مدیریت خوب آنها ممکن است به کاهش ریسک شما کمک کند.
سؤالاتی که باید از پزشک پرسید؟
اگر جز افراد مبتلا هستید میتوانید این سؤالات را از پزشک بپرسید:
- چرا به فلج بل مبتلا شدهام؟
- بهترین درمان برای فلج بلز چیست؟
- آیا درمان آن، عوارض جانبی دارد؟
- چه زمانی این علائم از بین میروند؟
- آیا دوباره به فلج بل مبتلا میشوم؟
- آیا درمانهایی مانند فیزیوتراپی یا ماساژ درمانی میتوانند بهبودی را سریعتر کنند؟
- آیا باید منتظر عوارض بیماری باشم؟
مطالعه بیشتر:زندگی با بیمار فلج مغزی رو چطور مدیریت کنیم ؟
چشمانداز بلندمدت افراد مبتلا به فلج بل چیست؟
آینده افراد مبتلا به فلج بل معمولاً خوب و امیدوارکننده بوده و زمان بهبودی بسته بهشدت آسیب عصبی متفاوت است.
اگر به فلج بلز مبتلا باشید، شاید از شکل ظاهری خود خجالت بکشید. خوشبختانه با گذشت زمان این علائم بهتدریج بهبود مییابند. اگر آسیب عصبی خفیف باشد، ظرف 2 تا 3 هفته پس از شروع اولیه علائم، شاهد بهبودی هستید. اما اگر آسیب عصبی شدیدتر باشد، احتمالاً 3 تا 6 ماه طول میکشد تا بهبودی حاصل شود. در موارد نادر، علائم دوباره برمیگردند یا دائمی میشوند. اگرعلائم فلج بلز را دارید فوراً به پزشک مراجعه کنید. درمان سریع میتواند بهسرعت بخشیدن زمان بهبودی و جلوگیری از هرگونه عارضه کمک کند. اگر درمانهای کورتیکواستروئیدی را ظرف 48 ساعت پس از مشاهده علائم شروع کنید، روند درمان سرعت مییابد. همچنین پزشک میتواند بیماریهای جدی دیگری را که باعث فلج صورت میشوند، رد کند.
جهت دریافت مشاوره رایگان برای درمان اختلالات مختلف و رزرو وقت می توانید با شماره های 09362020364، 02166013282 و یا شماره واتساپ 09364904632 تماس حاصل فرمایید. کلینیک رسش همیشه درکنار شما و پاسخگوی شماست.
منابع
سوالات متداول
فلج بلز واگیردار نیست. بااینحال، محققان فکر میکنند برخی انواع عفونتهای ویروسی ممکن است محرک فلج بل باشند و آن عفونتها میتوانند واگیردار باشند.
تصور میشود علت اصلی، تورم عصب هفتم جمجمهای باشد، که عصبی است که عضلات صورت شما را کنترل میکند.
علائم اولیه ممکن است شامل تب خفیف و درد پشت گوش باشند. بااینحال، هیچ کاری نمیتوانید انجام دهید تا مانع از پیشرفت فلج بلز پس از شروع آن شوید.
فلج بل میتواند در مراحل بعدی زندگی دوباره عود کند. این اتفاق برای حدود ۵٪ تا ۱۰٪ افرادی که به آن مبتلا بودهاند، رخ میدهد.
بله، هم در مراحل اولیه و هم در مراحل بعدی اگر «سینکینزی» ایجاد شود، صورت میتواند احساس حساسیت و کوفتگی داشته باشد.
هرگز بدون کمک حرفهای اقدام به انجام تمرینات ورزشی نکنید؛ زیرا ممکن است ضرر آن بیشتر از فایدهاش باشد. تلاش بیشازحد و وارد کردن فشار زیاد به عضلات صورت در حین بهبودی میتواند منجر به اتصال اشتباه اعصاب (سینکینزی) شود. ماساژ ملایم صورت با نوک انگشتان در نواحی پیشانی، شقیقه، گونه و چانه ترجیح داده میشود.
باید در اسرع وقت (بهتر است زیر ۷۲ ساعت) به پزشک مراجعه کنید؛ زیرا تحقیقات نشان میدهند این دوره، تایم طلایی برای پاسخ موفقیتآمیز به درمان است. پزشک شما همچنین باید احتمالات دیگری مانند سکته مغزی، سندروم رمزی هانت (درد گوش همراه با تاول) و بیماری لایم را رد کند.
